مصطفى النوراني الاردبيلي

61

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

مصرف : بيشتر به شكل تنطور مصرف مىشود ، 20 - 30 قطره را 3 - 4 بار در روز با كمى آب مىخورند . بندرت به شكل تيزان 1 - 2 قاشق مرباخورى از گرد نرم ريشه را با 5 / 0 ليتر آب بجوشانيد و بگذاريد بماند يا به شكل گرد يك نوك چاقو مصرف نماييد . معمولًا براى درمان بىاشتهايى ، اختلالات معدى و برونشيت مداوم مصرف مىشود . « 2 » راسن گرم است و لطيف ، اندر درجه دوم . روميان آن را ترب مىشناسند و مىگويند كه گندناى رومى است . اندامهاى سرد را گرم و درد تهيگاه را نيك بود و درد بندگشايها را كه از رطوبت باشد و معده‌هاى تر را نيك بود و سدد بگشايد و بسيار خوردن از آن خون را به فساد آرد و منى كم مىكند و چون روغن بپزند و بر عرق النساء نهند سود مىكند و وجع المفاصل را كه از سردى باشد ببرد و خلطهاى غليظ از سينه بيرون افكند و اندر اين كار تاثيرى نيك بكند . « 1 » راسن بر وزن دامن نام درخت بيل‌گوش است و آن دارويى باشد نافع جميع آبله‌ها و دردها ، خصوصا دردهايى كه از رطوبت و سردى بود و گزندگى جانوران را سود دارد و آن را قسط شامى و زنجبيل شامى نيز مىگويند و غرسا همان است . بيخ آن را اصل الراسن و تخم آن را حب الراسن مىخوانند و بعضى مىگويند نباتى است كه بوى آن به بوى سير مىماند و بعضى ديگر مىگويند علفى است كه آن را تركان قيچى گويند و با ماست مىخورند . به لغت رومى راسن را قيعالا مىگويند و به سريانى رسنا گويند و بيخ راسن بزرگ مىباشد . « 2 » و رنگ آن سياه مىباشد و بوى آن خوش بود و تيز و هر يك از بيخ آن ، شاخه‌ها زده است در زمين و به تازى عكرس مىگويند و عكرس نوعى است از شوره كه به نبات ثيل مىماند . « 3 »

--> ( 2 ) - گياهان دارويى ، دكتر فلوك ، ص 156 . ( 1 ) - الابنيه عن حقائق الادويه ، ص 164 . ( 2 ) - برهان قاطع ، ص 578 . ( 3 ) - فرهنگ داروها و واژه‌هاى دشوار .